قبل از اینکه به موضوع راهنمای خرید کابل شبکه بپردازیم بهتر است توضیح جامع و کلی در ارتباط با کابل شبکه و مباحث مربوط به آن ارائه کنیم. در دنیای کامپیوتر و اینترنت موضوعی تحت عنوان شبکه کامپیوتری مطرح می گردد که به اتصال تعداد محدود یا زیادی دستگاه به یکدیگر و عموما در بستر اینترنت اطلاق می گردد. رایج ترین شبکه ها به لحاظ تعداد، تحت عناوین شبکه شخصی (PAN)، شبکه محلی (LAN)، شبکه کلان شهری (MAN) و شبکه گسترده یا جهانی (WAN) می باشند. البته شبکه های دیگری نیز وجود دارد همچون SAN، WLAN، CAN و غیره. در شبکه های کامپیوتری، دستگاه ها براساس فناوری اترنت (Ethernet) به هم متصل می شوند.
اتصال ماوس، کیبورد، چاپگر، هدفون، گوشی یا لپ تاپ به کامپیوتر و ایجاد شبکه ای کوچک؛ شبکه PAN محسوب شده و اتصال مودم به کامپیوتر از جمله شبکه های LAN محسوب می گردد که با استفاده از کابل شبکه (کابل LAN) صورت می پذیرد که بیشترین کاربرد را در بین کاربران عادی دارد.
شبکه شهری یا کلان شهری، شبکه ای کامپیوتری است که در آن کامپیوترها در مناطق مختلف یک شهر به هم متصل می گردند. برای مثال اتصال سیستم کامپیوتری شعب یا دفاتر یک شرکت در سطح شهر به یکدیگر و تبادل داده، از این نوع می باشد. شبکه گسترده نیز که سطح وسیعی از مناطق جغرافیایی را شامل می شود، شبکه کامپیوتری عظیمی است که ارتباط بین دستگاه ها از یک کشور به کشوری دیگر و یا از قاره ای به قاره دیگر را امکان پذیر می سازد. برای مثال شرکت هایی که دارای شعب بین المللی هستند برای داشتن شبکه ای مشترک، نیاز به ایجاد شبکه WAN دارند.
حال در ادامه به موضوع کابل شبکه و جزئیات آن خواهیم پرداخت. پس تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
کابل شبکه چیست؟
کابل شبکه که موضوع مورد بحث ما است، واژه ای کلی از کابل هایی است که در شبکه های کامپیوتری مورد استفاده قرار می گیرد. کابل شبکه، وسیله ایجاد ارتباط و شبکه مشترک بین دستگاه ها و انتقال داده بین آنها می باشد. عموما اتصال به اینترنت از طریق wifi انجام می شود اما گاهی نیز به موجب اختلال در اتصال wifi، برای اتصال به اینترنت می توانیم از کابل شبکه استفاده کنیم. این حالت رایج ترین مدل استفاده از کابل شبکه می باشد. اما در حالت کلی به قصد اتصال حداقل دو سیستم به یکدیگر و ایجاد شبکه مشترک، به اتصال از طریق کابل نیاز داریم. مهم ترین مزیت این کابل ها اتصالی امن و پرسرعت است. البته موارد مهم دیگری نیز در ارتباط با کابل شبکه وجود دارد که ما قصد داریم در این مقاله در قالب راهنمای خرید کابل شبکه به آنها بپردازیم.
رایج ترین کابل های شبکه عبارتند از:
- کابل Ethernet Crossover
- کابل زوج به هم تابیده بدون شیلد یا محافظ Unshielded Twisted یا UTP
- کابل زوج به هم تابیده شیلد دار Shielded Twisted Pair یا STP
- کابل چند جفتی Multi Pair
- کابل Coaxial
- کابل Fiber Optic (فیبر نوری)
کابل های شبکه به دو صورت مستقیم و متقاطع متصل می گردند. کابل شبکه مستقیم، straight نام داشته و کابل Crossover که به آن کابل کراس نیز گفته می شود، کابل متقاطع است که برای اتصال دستگاه های مشابه به یکدیگر مانند اتصال یک کامپیوتر به کامپیوتر دیگر در شبکه مورد استفاده قرار می گیرد.
کابل زوج به هم تابیده نوعی کابل شبکه که از 4 زوج سیم به هم تابیده تشکیل شده و بیشتر در شبکه های محلی مورد استفاده قرار می گیرد. این کابل در دو نوع شیلددار (sftp) یا بدون شیلد (utp) وجود دارد. به هم تابیده شدن سیم ها در درون این نوع کابل منجر به کاهش نویزها و تداخلات فرکانسی و افزایش امنیت داده ها در طول شبکه می گردد. مدل شیلددار این نوع کابل نیز به منظور افزایش جلوگیری از نویز و امنیت بیشتر شبکه می باشد.
تفاوت کابل Multi Pair با Twisted Pair در تعداد سیم های رشته ای است که در کابل ها تعبیه می گردد.
کابل کواکسیال، نوع کابل مسی است که در گذشته بیشتر در شبکه های اترنت استفاده می شد. ساختار آن به گونه ای است که از تداخلات سیگنال ها جلوگیری می کند. این کابل که به آن کابل آنتن هم گفته می شود، عموما برای اتصال تلویزیون به آنتن ماهواره و برخی مواقع نیز در مخابرات جهت اتصال دفاتر مرکزی به دکل های تلفنی نزدیک مشتری استفاده می شد. علاوه بر این موارد، کاربرد مهم این کابل در دیتاسنترها بود که به مرور زمان، کابل های زوج به هم تابیده جایگزین آن گردید.
کابل فیبر نوری، دارای رشته های شفاف مشابه شیشه بوده و قادر به جابجایی امواج نوری می باشد. این نوع کابل، پیشرفته ترین نوع کابل شبکه بوده و عموما در شبکه های گسترده و راه دور و ارتباطاتی که نیازمند سرعت بسیار بالا هستند مورد استفاده قرار می گیرد. البته در مواردی که به پهنای باند بالا همچون مراکز داده و یا نیاز به ظرفیت بالا همپون بانک و فرودگاه است؛ کابل فیبر نوری مناسب است. این کارایی به موجب سرعت بسیار بالا و توانایی انتقال حجم زیادی داده در کمترین زمان ممکن، می باشد.
پچ کورد یا کابل شبکه
واژه دیگری که در موضوع کابل شبکه مطرح می گردد، پچ کورد است. نوعی کابل شبکه که تفاوت اصلی آن در این است که برخلاف کابل شبکه، پچ کورد در دو سر خود سوکت یا کانکتور دارد و به عبارتی سوکت ها توسط تولید کنندگان نصب می گردد. اما نصب سوکت به کابل شبکه توسط فرد خریدار انجام می گیرد. علت اصلی آن نیز تفاوت در طول کابل ها است. پچ کورد در اندازه های مختلف (30 سانتی متر تا 50 متر) تولید می شود. اما کابل شبکه به صورت رولی تولید و عرضه می شود و هر کس برحسب نیاز خود، در متراژ های مختلف خریداری می نماید. دیگر تفاوت این دو در رنگ آنهاست. کابل شبکه عموما به رنگ های مشکی و آبی اما پچ کورد در رنگ های متنوع تولید می گردد. بهتر است بدانید کابل های شبکه ای که کاربران عادی برای سیستم های خانگی خود به کار می گیرند، پچ کورد بوده که در اصلاح کلی به آنها کابل شبکه گفته می شود.
معیارهای خرید کابل شبکه
از جمله موارد لازم برای بررسی و مقایسه به هنگام خرید کابل شبکه عبارتند از:
- نوع
- سرعت
- فرکانس یا پهنای باند انتقال داده
- طول کابل
- جنس هادی یا مغزی
- روکش یا شیلد
- انعطاف پذیری
- مقاومت در برابر نویز
- رنگ
- برند
در حالت کلی کابل های شبکه به انواع زیر تقسیم می شوند:
کابل شبکه CAT1: با فرکانس یا پهنای باند 10 کیلو هرتز و سرعت انتقال داده 1 مگابیت بر ثانیه می باشد.
کابل شبکه CAT2: با فرکانس 1 مگا هرتز و سرعت 4 مگابیت بر ثانیه می باشد.
کابل شبکه CAT3: اولین نسل از کابل های شبکه که استفاده از آنها تقریبا منسوخ گشته است. این نوع کابل Ethernet برای سیستم های تلفن دو طرفه استفاده می شد و حداکثر فرکانس آنها 16 مگا هرتز و سرعت 10 مگا بیت بر ثانیه بود. برای مثال از این نوع کابل می توان برای سیستم های هشدار استفاده نمود.
کابل شبکه CAT4: با فرکانس 16 مگا هرتز و سرعت 10 مگابیت بر ثانیه که آخرین نوع از کابل های شبکه می باشد که عمدتا منسوخ گشته و دیگر مورد استفاده هیچ کاربری قرار نمی گیرد و هم اکنون کابل های شبکه مورد استفاده از نوع CAT 5 به بعد می باشند.
کابل شبکه CAT5: اصلی ترین نوع کابل های شبکه که اطلاعات را با سرعت 100 مگابیت بر ثانیه و با فرکانس 100 مگا هرتز انتقال می دهد و تحت عنوان FAST ETHERNET نیز شناخته می شود. اما این کابل هم به تازگی منسوخ گردیده است.
کابل شبکه CAT5E: نسل بعدی کابل CAT 5 که به لحاظ فیزیکی تفاوتی با هم ندارند اما این نوع با استاندارد های IEEE همخوانی بیشتری دارد و تا فرکانس 100 مگا هرتز و سرعت 1000 مگابیت بر ثانیه یعنی یک گیگابیت را پشتیبانی می کند و همچنین میزان نویز و تداخلات فرکانسی آن از CAT 5 کمتر است.
کابل شبکه CAT6: این کابل سرعت 10 گیگابیت بر ثانیه و فرکانس 250 مگا هرتز را پشتیبانی نموده، ضخامت آن از نوع قبلی بیشتر و قیمت آن نیز از انواع قبلی زیادتر است.
کابل شبکه CAT6A: نسل بعدی کابل CAT6 که فرکانس 500 مگا هرتز را پشتیبانی کرده و نهایت سرعت آن 10 گیگابیت بر ثانیه است. بدنه این نوع کابل ضخیم تر، انعطاف پذیری کمتر و تداخلات فرکانسی در آن کمتر است.
کابل شبکه CAT7: پیشرفته ترین نوع کابل شبکه که به موجب داشتن دو لایه محافظ داخلی، کمترین تداخل فرکانسی را داشته و با فرکانس 600 مگا هرتز و حداکثر سرعت 100 گیگابیت بر ثانیه اطلاعات را انتقال می دهد.
کابل شبکه CAT8: به روزترین نوع کابل شبکه که فقط به صورت شیلد دار تولید می شود. سرعت و فرکانس آن به ترتیب 40 گیگابیت بر ثانیه و 2 گیگا هرتز بوده و مسلما قیمت آن نیز بیشتر است.
نکته: کابل شبکه CAT5E و CAT6 بیشتر مورد استفاده کابران قرار می گیرد.
پهنای باند و سرعت انتقال داده در انواع کابل شبکه بیان گردید. از این رو هر فرد بایستی با توجه به نیاز خود و فعالیت مربوطه، کابل متناسب را برگزیند. برای مثال اگر در بستر اینترنت به فعالیتی اشتغال دارید که نیاز به انتقال حجم زیادی از داده ها در زمان کوتاه دارید، می توانید با کابل های نسل جدیدتر به خواسته خود دست یابید. لازم به ذکر است حتی اگر سیستم شما قدیمی است، می توانید با استفاده از کابل شبکه جدید، از سرعت بالاتری بهره ببرید.
طول کابل شبکه از دیگر فاکتورهای مهم به هنگام خرید است. بهتر است بدانید که هرچه طول کابل بیشتر باشد، سرعت آن کاهش می یابد. هر یک از انواع کابل ها به شرح زیر در فواصل محدود، حداکثر سرعت خود را پشتیبانی می کنند.
- کابل شبکه CAT 5، تا فاصله حداکثر 100 متر
- کابل شبکه CAT 5E، تا فاصله حداکثر 100 متر
- کابل شبکه CAT 6، تا فاصله حداکثر 37 تا 55 متر
- کابل شبکه CAT 6A، تا فاصله حداکثر 100 متر
- کابل شبکه CAT 7، در حداکثر سرعت 100 گیگابیت بر ثانیه تا فاصله حداکثر 15 متر، در سرعت 40 گیگابیت بر ثانیه تا فاصله حداکثر 50 متر و در سرعت 10 گیگابیت بر ثانیه تا فاصله 100 متر
- کابل شبکه CAT 8، تا فاصله حداکثر 30 متر
هادی یا مغزی کابل های شبکه که وظیفه هدایت جریان را برعهده دارند، در دو نوع جامد و رشته ای اند. در نوع جامد، داخل کابل هر سیم از یک هادی ساخته شده و در نوع رشته ای یک دسته کابل هادی نازک در کنار هم قرار گرفته اند. جنس مغزی کابل شبکه نیز آلومینیوم با روکش مس (CCA)، استیل با روکش مس (CCS) یا تمام مسی (CCC) می باشد. کابل شبکه با مغزی جامد می تواند مسافت بیشتری را بدون بروز اختلال، داده انتقال دهد. دوام آن بالاتر بوده و برای فضاهای باز مناسب است.
کابل های شبکه در حالت کلی به لحاظ روکش یا شیلد یا محافظ در دو نوع شیلد فویل و شیلد بافته وجود دارند که به دسته بندی زیر تقسیم می شوند:
- کابل UTP: جفت بهم تابیده بدون شیلد
- کابل FUTP: جفت بهم تابیده با شیلد فویل آلومینیومی
- کابل UFTP: هر جفت بهم تابیده دارای محافظ آلومینیومی
- کابل SFTP: هر جفت بهم تابیده دارای محافظ آلومینیومی و کل کابل دارای شیلد بافته
- کابل SFUTP: کل کابل دارای یک لایه محافظ آلومینیومی و یک لایه شیلد بافته
- کابل FFTP: هر جفت بهم تابیده دارای محافظ آلومینیومی و کل کابل دارای یک لایه محافظ آلومینیومی
انعطاف پذیری کابل شاید به ظاهر موضوع مهمی نباشد اما در عملکرد بهتر آن تاثیر مثبتی دارد. کابل هایی که از نوع شیلد فویلی اند، انعطاف پذیری بیشتری دارند.
وجود نویز عملکرد کابل شبکه و در پی آن عملکرد شبکه را دچار اختلال می کند. از این رو توجه به این مسئله به هنگام خرید، اهمیت زیادی دارد. روکش مناسب تاثیر بسزایی در این امر دارد و بهتر است از کابل های روکش دار (STP) و از نوع شیلد بافته شده استفاده نمود تا حداکثر میزان مقاومت در برابر تداخلات و نویز را داشته باشد.
رنگ بندی کابل شبکه تنوع زیادی داشته و عموما در شبکه های بزرگ برای تفکیک بین کارکرد هر یک کارایی دارد. اما انتخاب رنگ در شبکه های کوچک اهمیت چندانی ندارد.
یکی از برندهایی که کابل شبکه با کیفیت تولید می نماید، لگراند (legrand) است که در انواع Cat5e، Cat6، Cat6a وCat7 کابل شبکه تولید می کند.
از دیگر برندها، نگزنس (nexans) است که کابل هایی در انواع Cat5e، Cat6، Cat6a وCat7 و همچنین کابل فیبر نوری نیز تولید می کند.
برند بلدن (belden) که در انواع Cat5e و Cat6 کابل شبکه تولید می کند.
جمع بندی
انتخاب کابل مناسب برای ایجاد شبکه ای خاص، نیازمند بررسی و تطابق انواع کابل با دستگاه های موجود در شبکه و کارایی مدنظرمان است. مسلما هر شبکه، کابل مختص به خود را برای دستیابی به عملکرد مربوطه نیاز دارد. از این رو برگزیدن کابل مناسب از بین تنوع موجود، نیازمند تخصص و تجربه کافی برای ایجاد شبکه های بزرگ و دانشی حداقلی برای راه اندازی شبکه خانگی می باشد. نکته ای که در ارتباط با درگاه کابل شبکه وجود دارد و لازم به ذکر است این است که نگران پورت کابل شبکه در دستگاه خود نباشید. عموما مدل های جدید این کابل با درگاه های قدیمی نیز همخوانی داشته و می توان از آنها استفاده نمود.